Berichten

Springende conclusies

Mijn oog viel op een bericht in het 365 dagen project De Nieuwe Baby met een enthousiast bericht over een methode voor de behandeling van pijn in de borsten: borstmassage. Dat klinkt veelbelovend: moeder minder pijn en baby drinkt beter, vaker, meer, de zorgverlener een extra truc in de trukendoos. Iedereen blij. Maar wacht eens even, waar gaat het hier eigenlijk over? Jammer genoeg is alleen de samenvatting in het Engels en het artikel in het Koreaans. Vrij opvraagbaar, maar ja, mijn Koreaans is niet echt vloeiend, zeg maar. Ik zou een aantal dingen willen weten voor ik me aan een oordeel over de waarde van dit onderzoek voor de dagelijkse praktijk van borstvoedende moeders waag.
Bijvoorbeeld: wat voor soort massage werd toegepast: zomaar wat wrijven, massage voor het openen van verstopte melkkanalen of de speciale Japanse borstmassage? Als het die laatste is, is het onderzoek voor ons verder van generlei waarde, want die methode is Hoogst Geheim en Extra Speciaal. Of: wat werd nu eigenlijk behandeld? Verder onbeschreven pijn ergens of overal in de borst of specifieke pijn? Of verstopte melkkanalen en borstontsteking? Of drinkgedrag van de baby? Het meten van het natriumgehalte van de melk doet het laatste vermoeden. Bij een borstontsteking loopt de melkproductie terug en door het lagere volume met gelijkblijvende absolute hoeveelheid zouten wordt de melk zouter. En van borstontstekingen en verstopte melkkanalen wisten we al dat massage een goede ondersteunende behandeling kan zijn.
Zo zijn er wel meer condities in een baby waar men snel geneigd is tot conclusies te springen en een behandeling in te zetten zonder in te gaan op de vragen ‘’Wat is er eigenlijk aan de hand?’’ en ‘’Waardoor wordt dit mogelijk veroorzaakt?’’ Want pas als je weet wat er aan de hand is en, indien dat werkelijk een probleem is, waardoor het werd veroorzaakt, kun je geen adequate behandeling starten. Laten we als voorbeeld reflux nemen. Toen ik begon in de borstvoeding business bestond reflux niet. Er waren spugende baby’s en er was GERD (gastroesofageal reflux disease). GERD is een vrij ernstige aandoening met aantasting van het slokdarmslijmvlies door herhaalde en intensieve blootstelling aan maagzuur door veelvuldig terugvloeien van de maaginhoud of chronisch overgeven, bijvoorbeeld door een defect aan de afsluiting tussen maag en slokdarm. Hebben nu alle kindertjes die spugen een falende afsluiting tussen maag en slokdarm? Nee, gelukkig niet, gelukkig is ons ontwerp beter dan dat.
Maar de afsluiting tussen maag en slokdarm bij een zuigeling functioneert wel anders dan die bij grotere kinderen en volwassenen. Alles tussen de lippen en de maag functioneert bij een zuigeling net even anders, omdat hij een volledig vloeibaar dieet heeft en dat stelt andere eisen aan de voedselinname dan een primair vast dieet. Wanneer zorgen en zogen bij een baby volgens het biologische plan verlopen, zal die manier van functioneren van mond, keel, slokdarm en maag prima werken. Ingebouwde beschermingsmechanismen zorgen voor afvoer van problemen, bijvoorbeeld een voor in de mond liggende kokhalsreflex, die voorkomt dat ongewenste substanties (als in: alles wat geen melk is) per ommegaande eruit worden gewerkt, en een maag die makkelijk overloopt bij overvulling, die goede vertering in de weg kan staan. In die zin is melk terug geven goed en normaal.
Ik schets u een plaatsje van een moderne baby: hij brengt het overgrote deel van het etmaal door in een plat op de rug liggende positie of in een min of meer in elkaar gedrukte, min of meer zittende positie. Hij wordt gestimuleerd tot het innemen van zo mogelijk wijd uiteen liggende voedingen met een volume van min of meer het dubbele van een comfortabele maaginhoud*. Ter vergelijking: de houding volgens de biologische blauwdruk is min of meer rechtop verticaal of voorover liggend en zijn maag wordt frequent met korte tussenpozen gevuld met hoeveelheden die de comfortabele fysiologische maat niet overschrijden. Het is niet verwonderlijk dat de platliggende of in elkaar gedoken zittende en overvoerde baby gaat spugen, net na de voeding, of na een heldhaftige poging van de maag om de melk toch te verteren, een uur of langer na de maaltijd als dat verteren toch niet zo best werkt. Vooral dat latere spugen leidt tot symptomen die lijken op die van ziekelijke reflux, omdat de melk dan al volop is gemengd met maagzuur en de slokdarm aantast.
En dan springen mensen makkelijk zonder verder nadenken naar een mogelijke conclusie: reflux! en de pot met pillen of met drankjes staat al klaar. De melk wordt ingedikt, omdat dat er misschien minder makkelijk uitloopt (maar het in feite voor de maag moeilijker maakt te verteren), er worden maagzuurremmers gegeven, want dan is de opgespuugde maaginhoud niet zo zuur en etsend (terwijl in feite het verteren helemaal niet meer werkt), of er worden middelen gegeven die de maaglediging versnellen, om de maaginhoud de gewenste richting in te dwingen (terwijl de maag dan nog niet klaar is met verteren en de darm dat moet overnemen, er niet toe in staat is en voor krampen gaat zorgen).
Een spugende baby om te beginnen het overgrote deel van het etmaal in een meer fysiologisch houding houden en hem frequente, kleine voedingen geven zal voor kinderen voldoende zijn om op miraculeuze wijze zonder medicatie van de reflux te genezen. Voor kinderen waarbij dat niet  werkt en die dus wellicht wel echte reflux hebben, kan verder onderzoek en eventueel medicatie nodig zijn. Na een goed onderzoek. Dus. En een gedegen, medisch wetenschappelijke diagnose met respect voor de fysiologie en uitsluiting van iatrogene (= door de zorg veroorzaakte) factoren.
Op het oude blog over de fysiologische maaginhoud

Titelfoto: Hayden Christensen als David Rice in Jumper waarin mensen met een speciale gave zonder na te denken in een moment naar een andere plaats kunnen springen

Plantmelk

Mug

”Mug! Serieus… mijn tepel? De horror van elke voedende moeder.” Dit Twitterberichtje bracht mij in één klap terug naar een episode tijdens de borstvoedingsperiode van een van mijn kinderen, ik weet niet meer precies welke. Het moet een van de jongsten geweest zijn, want ik was al La Leche League leidster. Dagenlang dacht ik een borstontsteking te hebben, met een vurig rode plek die steeds groter en pijnlijker werd. Die plek die maar niet wegging, welk borstvoedingstechnisch plan ik er ook maar op losliet. Tja, Dummy, borstvoedingsplannen gaan niet werken als de bult het resultaat is van de actie van een mug met een sadistisch gevoel voor humor. Ik moet toegeven dat een muggenprik op de tepel me nog erger lijkt.

mug

”Ik beloof plechtig niets goeds van zin te zijn” Harry Potter: toverspreuk om de Marauders Map te openen. Opschrift op een mok (‘mug’ in het Engels) in mijn keukenkast

Muggen maken er hun levenswerk van niets goeds van plan te zijn. Dat is althans de indruk die wij van ze krijgen. In feite zijn ze uiteraard slechts bezig met de instandhouding van hun soort. Mijn eigen ervaring met de muggenbult die ik aanzag voor een borstontsteking is voor mij wel een blijvende herinnering om niet via beroepsmatige kokerzicht oogkleppen te kijken. In vrijwel elk beroep zijn er wel van die stokpaardjes en automatismen die het oordeel kunnen vertroebelen. Bepaalde symptomen triggeren bepaalde diagnostische automatismen. Rode plek? → borstontsteking. Jeuk? → spruw. Spruw heeft wel meer triggers, zoals  klakkende geluiden, onrustig drinken en stekende pijn. Voor anderen gelden dan weer de buikpijn, windjes en spuitluiers als tekenen van zekere allergie.

Tegenover die automatismen staat het feit dat vrijwel elk symptoom bij de borstvoedende moeder en haar kind bij meerdere problemen kan passen, en vaak ook niks te betekenen heeft. Een rode plek op de borst kan dus helemaal niets met borstvoeding te maken hebben, maar een muggenbult zijn. Het kan ook het gevolg zijn van een te enthousiaste manier van masseren door moeder zelf of het toeschietreflex-opwekkende drinkende kind. Of het is een borstontsteking natuurlijk.

Klakkende geluiden tijdens het drinken wijzen erop dat het kind ergens tijdens de sequentie zuigen-slikken-ademen het vacuüm verbreekt. Dit kan diverse oorzaken hebben, waaronder spruw en allergie. Bij spruw en allergie is er vaak sprake van pijn of jeuk aan het gehemelte. Kind wil daar met de tong tegen duwen of wrijven en dat verbreekt het vacuüm. Maar het kan ook zijn dat het kind geen goed houvast heeft aan de borst door bijvoorbeeld variaties in de anatomie van de mond (vorm van het gehemelte, lengte/dikte van de tong, tongriem, lipriem, …) en daardoor het vacuüm steeds loslaat. Of hij heeft een geblokkeerde ademweg in de neus, waardoor hij buiten adem raakt en even met de slok melk mee ook een slok lucht moet binnenhalen.

Buikpijn en daarmee gepaard gaande klachten zoals darmgerommel, winderigheid en explosieve ontlasting (nee, ik weiger het ‘krampjes’ te noemen, dat maakt het te vriendelijk) kunnen allerlei oorzaken hebben, waaronder zelden de voeding van de moeder of onrijpe darmen. Nu ja, de voeding van de moeder kan het zijn wanneer de moeder een doorlatende darmwand heeft (vaak het gevolg van een al dan niet onderkende allergie) en een allergisch aangelegde baby. Onrijpe darmen zijn een als je het goed nagaat vreemde veronderstelling. Een jonge baby heeft toch ook niet standaard ademhalingsproblemen omdat zijn longen nog onrijp zijn bij de geboorte? Of problemen met de afvoer van urine door onrijpe nieren? Of problemen met het opnemen van zuurstof uit de longen in het bloed door onrijpe systemen? Nee, die darmen zijn niet onrijp [op een paar dagen in de eerste weken na, lees daarover alles bij De Groene Vrouw], ze zijn precies goed voor de soort voeding en manier van voeden zoals die voor hem bedoeld zijn. Het probleem zit hem in de voeding en de manier van voeden.

10Moedermelk is precies afgesteld op de darmfunctie waarmee het kind wordt afgeleverd. Iedereen die wel eens de verkeerde slang bij de benzinepomp heeft genomen weet wat er gebeurt als je diesel in plaats van benzine neemt. Zelfs bij benzine van de verkeerde soort kan er van alles fout gaan of minder soepel lopen. De verkeerde voeding in een kind doen of de juiste voeding in de verkeerde variant geeft bij een kind net zoveel problemen. Aangezien de maag van een kind anders dan de brandstoftank van en auto, rekbaar is, kun je er ook nog eens te veel in doen. En dat gaat ook fout, ook als het de perfecte melk is.

Het spijsverteringssysteem van het kind is bij de geboorte perfect afgesteld op frequente aanvoer van kleine beetjes hoogwaardige moedermelk. Grote hoeveelheden maken de maag van streek en laten de darmen overuren draaien. Grote hoeveelheden melk zijn over het algemeen ook niet in balans wat betreft de verhouding tussen suiker en vet. De in verhouding te grote hoeveelheid suiker gaat gisten en borrelen, zonder de dempende werking van vet daarop. Die onrust in de darmen wordt dus niet veroorzaakt door de onrijpheid van de darmen, maar door verkeerde voeding.

Mythen, sagen en legenden