Children in Crisis

Niets aan toe te voegen. Lees het, kijk het het en deel het met iedereen die aan vluchtelingen hulpverlening doet. A video from the Infant Feeding Support for Refugee Children group. ‪#‎SafelyFed‬ Refugee children in ‪#‎Idomeni‬ are in crisis. Learn how you can give donations of money to ensure that all infants… Bron: Children in Crisis

Aanstoot

Facebook nam weer eens aanstoot aan borsten in hun natuurlijke staat en verwijderde deze foto van de pagina ven Melkpunt.

romamoeders

Reden voor mij om maar weer eens op te roepen tot een fotobom op Facebook. Door de foto in dit blog als titelfoto te nemen en ook nog eens in de tekst op te nemen, is de kans groot dat hij als illustratie verschijnt wanneer ik dit blog post. Ook Adele nam aanstoot aan borstvoeding. Niet een foto ervan, maar de oproep van Jamie Oliver om borstvoeding meer in the picture te krijgen, in overdrachtelijke zin. Miss Adele heeft kennelijk een nog onverwerkte negatieve ervaring met borstvoeding, en daarvoor bied ik mijn oprechte medeleven aan, maar dat is slechts een verklaring, geen excuus voor haar onterechte aanval op Jamie Olivers statement. Adele was niet de enige die een emmer viezigheid over Jamie’s hoofd omkeerde, maar sommigen waren toch meer een getuige à decharge, bijvoorbeeld:

Leave my tits alone’ and ‘stop mansplaining’: those are some of criticisms levelled at Jamie Oliver after he said something needs to be done about the fact that less than 1% of babies in the UK are breastfed until their first birthday: Jamie Oliver’s right, breastfeeding IS a problem – confessions of a crummy mummy. Okee, hij formuleerde het wat onhandig door borstvoeding makkelijk te noemen, maar wat hij wilde overbrengen was dat geen-borstvoeding zo schadelijk is voor kinderen en moeders, dat er nodig iets gedaan moet worden aan de oorzaken voor de achterblijvende borstvoedingscijfers. Hij erkent daarmee dat het voor veel moeders inderdaad helemaal niet makkelijk is, of beter gezegd, wordt gemaakt, om borstvoeding te geven en voor een gezonde tijd te blijven geven.

jamie_640x320jpgEen van die oorzaken is de verbanning van borstvoeding (en normale, niet commercieel-seksueel misbruikte borsten) uit het openbare leven. De ridicule preutsheid die na de USA ook West Europa aan het bereiken is, en die hoogtij viert op sociale media sites zoals Facebook, is verantwoordelijk voor een grote stap terug  in acceptatie van het menselijk lichaam in zijn natuurlijke staat (voor andere dan commerciële doeleinden) en daarmee met de acceptatie van borstvoeding als normale dagelijkse bezigheid en daarmee met het gemak van borstvoeding geven en blijven geven voor de daarvoor evolutionair-biologisch  bedoelde duur. Het is niet de enige, wel een belangrijke factor. Die negatieve culturele kijk op borstvoeding heeft ook invloed op wetgevers, opleiders, beleidsmakers en uitvoerende zorgverleners. Het minimaliseert het belang van borstvoeding voor kind, moeder en maatschappij en daarmee de attitude en intenties van de zorgverleners bij het informeren over en begeleiden van borstvoeding.

Tot slot: het enige aanstootgevende dat ik zie op de prachtige, krachtige titelfoto is de sigaret, maar in de tijd dat deze foto werd genomen werd roken nog niet algemeen als ongezond gezien, dat deden dus ook zwangere en voedende moeders die geen Roma waren.

Extra bulletin: 9 maanden beurs 2017

Deelnemen aan de 9 Maanden Beurs met een promotionele borstvoeding megastand . Doe mee: 9 maanden beurs | Dream or Donate Borstvoeding met plezier Heerlijk: een tevreden baby aan de borst, altijd verse, gezonde melk bij je en geen gedoe. Dat gun je jezelf, dat gun je iedereen. Soms is het niet zo eenvoudig. Wat dan? Als je borstvoeding geeft of wilt gaan geven, is het fijn als je laagdrempelig en vrijblijvend jouw vragen kunt stellen. Je zoekt goede informatie, wetenschappelijk gefundeerde begeleiding en realiseerbare oplossingen wanneer er problemen zijn met voeden of met kolven. Naast kennis biedt stichting Moedermelk Netwerk ook praktische en deskundige info: probeer eerst zelf verschillende typen kolven die er op de markt beschikbaar zijn zodat je een kolf vindt die past bij jouw lichaam en jouw behoeftes. Mocht het niet lukken om zelf voldoende te voeden of te kolven ondanks alle begeleiding die je krijgt, is het fijn te weten dat je tegenwoordig – net als in het tijdperk vóór de kunstvoeding – de keus hebt om mensenmelk te geven. Via het Moedermelk Netwerk kun je in contact komen met donormoeders die melk over hebben en die hun gekolfde melk graag met je delen. Dat kan het verdriet verzachten, als je jouw eigen borstvoedingsdoelen toch niet kunt halen. Bovendien krijgt je kindje dan alsnog de voordelen van moedermelk mee.   Ons doel Borstvoeding met plezier en haalbare doelstellingen; voor iedereen die dat wil.  Fris en helemaal van de 21ste eeuw. Daar staat het Moedermelk Netwerk voor. Om dit doel dichter bij te brengen, is het belangrijk dat meer ouders weten van het Moedermelk Netwerk. Jij kunt daarbij helpen! Maak het samen met ons mogelijk om op de volgende NegenMaandenBeurs in de RAI een mooie, frisse, mega borstvoedingstand in te richten, die wat betreft aantrekkelijkheid kan wedijveren met commerciele stands zoals die van Nutricia. Een mega borstvoedingsstand waar men niet omheen kan en waar moeders terecht kunnen om te voeden, te kolven, ervaringen te delen en om vragen beantwoord te krijgen van de beste professionals uit Nederland. Een plek waar je graag heen gaat. Bovendien kun je er, als je doneert, zelf bij zijn, want onder alle donateurs verloten we een aantal toegangskaarten. Er is wel enige haast bij: tot 31 mei geldt een vroegboekkorting om beursvloer te huren. Bij voorkeur besteden we het gedoneerde geld aan meer ondersteuning voor moeders en niet aan de huur van de stand. We hopen dus voor 31 mei al genoeg bij elkaar te hebben om een stand in te richten, met stromend water, comfortabele banken om op te voeden, een speelplek voor grotere broertjes en zusjes om fijn te kunnen spelen terwijl mama voedt, een mooie kolfruimte waar je met plezier zit, lactatiekundigen die begeleiding geven en koffie en thee voor wie dorst heeft. Help je mee?

Ons collectieve borstvoedings-bewustzijn (2/3 Borstvoeding & Schulgevoel) 

Mevrouw Boob schrijft scherp en liefdevol over het thema schuld en voeding. Niets meer aan toe te voegen.

Laten we het eens over borstvoeding hebben

Laten we het in dit zondags Leesvoer eens over borstvoeding hebben. Over hoe je erover praaat en wat praatjes over borstvoeding voor een impact hebben op hoe de maatschappij en individuele moeders ertegen aan kijken.

banner_bvcom.jpg

”De kunstvoedingindustrie is zich zeer goed bewust van de macht van taal en maakt daar goed gebruik van. Ze besteden niet voor niets astronomische bedragen aan reclame. Op heel subtiele wijze zetten ze hun eigen product neer als de norm voor babyvoeding, bijvoorbeeld door het te vergelijken met koemelk in plaats van met moedermelk, maar ook door de fles te gebruiken als symbool voor baby’s of babyvoeding. Borstvoeding wordt dan ‘beter’ of in andere termen: de beste start, perfect afgestemd op de behoeften van je baby, de ideale voeding. Dat borstvoeding het beste is voor je baby, staat inmiddels wel buiten kijf, dus daar tornen ze niet aan.”: Borstvoeding.com: kenniscentrum voor borstvoeding | aanverwant| Maatschappij | Over borstvoeding en taalgebruik

In het Engels en een long-read, maar zeer de moeite waard: ”When friends and well-wishers asked me how I was going to feed my first baby, I always answered, “I’ll try to breastfeed.” Against all odds, my babies grew and thrived on exclusive breastfeeding, including the surprise twins who arrived five years to the day after the birth of our first son.If I can…Why did I believe that I might not be able to breastfeed?”: How Often Does Breastfeeding Really Fail? – Breastfeeding Today

How often does breastfeeding really fail? Pamela Morrison asks the question and tackles the misconceptions. Kortgeleden schreef ik er zelf ook nog over: De naam van het beest | Eurolac! jongenjongenAls uitsmijter een stukje over terminologie, over consequent woordgebruik rondom borstvoeding.: Jongen-jongen | Eurolac!   De titelfoto is gewoon een mooi plaatje, met een beetje een link naar de wazigheid van mist en tegenlicht ie communicatie soms kan verdoezelen.

IBCLC dag

IBCLC: International Board Certified Lactation Consultant. Internationaal Gecertificeerd Lactatiekundige. En vandaag is het een soort van moederdag voor IBCLC’s met als slogan: IBCLC’s transformeren de gezondheid van de hele wereld via deskundige borstvoedingszorg. Dat is nogal wat. Ik ben vrij Calvinistisch opgevoed en vooral mijn Grootmoe heeft sterke invloed gehad. Ik leerde dus dat je nooit jezelf een pluim mag geven of van jezelf zeggen dat je iets goed kunt. Na het door haar gekookte avondeten zei zij meestal: ”Zo dat was lekker, al zeg ik het zelf.” Want ja, van een ander kreeg ze ook geen compliment. Ik heb het heel lang moeilijk gevonden om mezelf toe te geven ergens goed in te zijn, zelfs om complimenten van anderen aan te nemen. Iets met dat diepgewortelde ”Hoogmoed komt voor de val”-gevoel. Langzaam aan heb ik het mezelf aangeleerd en ik begin er beter in te worden. Het aanvaarden en gracieus accepteren van complimentjes was het eerste waaraan ik werkte en dat lukt nu best goed. Ter gelegenheid van de Vlaamse complimentendag kreeg ik een e-kaartje met een mooi compliment, dat ik in dankbaarheid heb aanvaard. ”Pluim voor jou! Hoi Gonneke, Ik ken je niet persoonlijk maar volg je website en facebookpagina. Het is in België complimentendag en ik wou jou graag een dikke pluim geven. Wat jij doet voor borstvoeding en borstvoedende mama’s is geweldig. Blijf de waarheid vertellen zoals ze is, de wereld heeft het nodig! Bedankt! Groetjes S

Op zo’n moment mag ik ook van mezelf aan mezelf toegeven dat ik het toch op zijn minst af en toe best goed doe. Van anderen, vaker collegae dan moeders, krijg ik met enige regelmaat te horen dat ik te recht-door-zee ben, niet diplomatiek genoeg, te weinig zijden handschoentjes gebruik in mijn openbare uitingen. Dat zou mensen eerder afschrikken en bij me weg duwen, dan dat ik er mensen mee kan overhalen mijn standpunt over te nemen. Maar weet je, ten eerste heb ik met het ouder worden niet alleen geleerd mezelf te waarderen, maar ook dat ik anderen helemaal niet wil overhalen. En ten tweede beleef ik veel meer plezier en voldoening aan de complimenten van moeders, van lezers en cliënten die het juist goed vinden dat ik de dingen bij hun naam noem zonder er doekjes om te winden. En waar ik niemand wil overhalen naar mijn standpunt, wil ik wel heel graag de wereld een betere plaats maken voor kinderen om, in gezondheid en welzijn, in op te groeien, één gezin tegelijkertijd, door professionele en vooral eerlijke borstvoedingszorg.

Eurolac Lactatiekunde: Intentie verklaring

Borstvoeding is de natuurlijke manier om baby’s te voorzien van goede voeding, bescherming en koestering, maar het gaat niet altijd vanzelf. De meeste problemen zijn echter met goede informatie vooraf te voorkomen of met deskundige hulp op te lossen. Borstvoeding is meer dan de verbinding van een melkproducerend klierstelsel met een spijsverteringsstelsel; het niet alleen nutritief, het is ook unificatief, eenmakend. Borstvoeding is een relatie tussen twee mensen die elkaar aanvullen en complementeren. Als lactatiekundige zal ik me op deze twee-eenheid richten, helen wat verbroken is en de unificerende krachten van de borstvoeding zelf de kans geven te werken. Vanwege de stemloosheid van het kind zal ik ten alle tijde optreden als de stem voor dit kind en zijn/haar welzijn de hoogste prioriteit geven. De zorg voor het welzijn van de moeder en andere gezinsleden wordt door mij natuurlijk niet vergeten.

Eerlijke, professionele borstvoedingszorg is dus waarmee ik de wereld een beetje beter wil maken. Ik kan dat goed, het is mijn vak, waarin ik veel heb geïnvesteerd wat betreft studie, tijd en aandacht. Zijden handschoentjes en strooppotten hebben daar in al die jaren niet veel aan geholpen.  Dat zijn allemaal mantels der liefde die foute routines en protocollen, gebaseerd op professioneel onbenul, bedekken. Moeders bereiken daarmee niet hun doelen, baby’s worden er niet echt beter van. Zorgverleners blijven het idee houden dat ze het best aardig doen en moeders blijven zitten met gevoelens van spijt en boosheid, die ze vervolgens op zichzelf richten in de vorm van schuldgevoel. Nee, dan maar liever de waarheid, ook al is die niet verpakt in een glimmend roze suikerlaagje, ook al lijkt die in eerste instantie zuur en bitter. Daarom zal ik doorgaan met de waarheid vertellen, zoals die is. Uitleggen hoe kinderen in elkaar zitten en hoe ze werken, hoe lactatie werkt en borstvoeding geven en vader en moeder zijn werken. Ik ga niet proberen anderen naar mijn standpunt over te halen en ik ga zelfs moeders niet vertellen wat ze moeten doen. Dat moeten ze helemaal zelf weten. Maar kinderen en dus hun ouders hebben recht op de onverbloemde waarheid.

Beursbeleving

Daar stond ik dan op de 9 Maanden Beurs. Niet dat ik nooit eerder op een beurs stond, maar dit was toch even van een heel andere orde. ”Hoe was de beurs?” werd me gevraagd en ik kon er geen goed antwoord op geven. Druk, heel erg druk. Voor iemand met nu en dan wat problemen met het verwerken van meerdere zintuiglijke indrukken te druk, veel te druk. Kleuren, geuren, geluiden, beweging, muziek, ongedefinieerde herrie en stemmen. Een impressie.

12705304_1101608556556945_7087058533291505798_n

naamkaartjes

12742387_1104240979627036_5341815134759278950_n

de stand

12742034_1104825466235254_7548548620740797067_n

De oefenborst sneuvelde de eerste dag al.

dag3

Onderweg op de ochtend van dag 3

12801702_10207046943826877_8447102312109722255_n

En zo moe dat ik de camera nauwelijks meer kon vasthouden na 22:00u weer naar huis.

10371917_10207044153637124_7882005789011767724_n

Om op de ochtend van dag 4 weer richting RAI te treinen

12799005_1106150582769409_1038992470712125777_n

Grote drukte op zaterdag toen ook Stefan Kleintjes aanwezig was

12495232_10207055207113454_3879356730826689793_n

Na het afbouwen, inpakken en opladen eindelijk zondag avond weer naar huis, met de auto die ik zelf gelukkig niet hoefde te besturen.

Dag 1, 4 en 5 waren voor publiek open van 11:00 tot 18:00 en dag 2 en 3 van 11:00 tot 22:00u. Vooral die twee dagen waren slopend. Wat het toch de moeite waard maakte waren de mensen aan de stand, de gesprekken met collega’s en met ouders, grootouders ook. Met mijn jongste kleinzoon heb ik naar de demonstratie van Baby Carry Workout gekeken, de kleine man werd er helemaal enthousiast van.IMG-20160224-WA0003

Baby Carry Workout

 

Zondags Leesvoer

Borstvoedingscentrum Panta Rhei: Seksualisering versus babybelangen, deel 1.  ”Er is al veel te doen geweest over een boek dat is verschenen en dat de titel ‘De Melkfabriek’ draagt. Eerst maar even een greep uit de aandacht voor de publicatie:een interview met de voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Lactatiekundigen, een artikel op de website van Kroost, waarvan een paar medewerkers betrokken zijn bij het boek, een open brief van Mevrouw Boob, die van een afstandje naar het boek kijkt, een item bij RTL Late Night, een interview op Radio1 en verder zowel op twitter als op Facebook heel veel discussie op de pagina’s van heel veel mensen. Daar horen ook blogs en artikelen bij die zijdelings aan de discussie gerelateerd zijn, zoals dit bij Kiind of dit over taalgebruik bij Kenniscentrum Borstvoeding” (klik in het artikel vooral ook alle links aan!)

the_godmother

Ik pikte uit het boek dat collega Marianne Vanderveen begint te bespreken de aantijging ”Borstvoedingsmaffia” als onderwerp voor een vlog: Borstvoedingsmaffia | Eurolac!

Ik heb een nieuwe favoriet: Neske de Wijzervrouw.

Blauw Blauw Blauw – Neske de Wijzervrouw

Tussen alle ellende rond de zorg en voeding voor zuigelingen was er ook ruimte voor het zorgeloze rollebollen van stoere Vlaamse werkpaarden: Rollebollen | Natuurfreak

En voor een lekker stukje gebak

Pizza romana is een apart gebak waarvan de naam een mysterie is want het is geen pizza in de gebruikelijke betekenis. Het lijkt meer op een machtige mueslikoek die de stevige trek stilt en wordt ook wel Hebreeuwse pizza genoemd: Pizza Romana – bevat gluten | da’s andere koek

You Tube denkt dat ik allerlei aanbevelingen nodig heb voor video’en daarom krijg ik met regelmaat een mailtje met ”aanbevolen video’s voor jou”, gebaseerd op mijn surf- en zoekgedrag. Hallo privacy, maar dat wisten we al natuurlijk. Kennelijk was het opgevallen dat ik de afgelopen dagen weer wat Twilight searches heb gedaan (onder andere voor een meme in het blog van gisteren) en dat het tijd werd voor Edward Cullen in het spotlight:

Tot slot: Tip voor een grandioos dagje uit met de kinderen: Een museum waar je overal aan mag zitten! Science center Nemo was leuk voor de peuter en de kleuter maar meneer LeesVoer en ik vonden het nog veel leuker!: Overal aanzitten bij Science center Nemo – LeesVoer

Borstvoeding, vruchtbaarheid en seksualiteit    

Gonneke vanVeldhuizen-Staas, IBCLC © 2010, 2016 Seksualiteit

Jacopo_Tintoretto_-_Venus,_Mars,_and_Vulcan_-_WGA22664

Venus, Mars en Vulcanus; Tintoretto

Inleiding

Met de geboorte van een kind worden ook een vader en een moeder geboren. Vooral de geboorte van een eerste kind veroorzaakt een grote verandering in de relatie van de ouders. Waren ze eerst alleen huwelijkspartners, nu zijn ze daarnaast ook ouders van een kind. Na de bevalling kijken man en vrouw beiden anders naar het lichaam van de vrouw. Het heeft immers nu een kind gedragen en gebaard. De vulva en vagina, die eerst alleen bedoeld leken voor de seksuele relatie, zijn nu daarnaast baringskanaal geworden. De borsten, die in onze samenleving over het algemeen vooral als seksueel orgaan worden gezien, blijken nu een belangrijke rol te spelen bij de voeding en koestering van het kind.

Veranderde relatie

De ouders zullen moeten wennen aan hun nieuwe rol als vader en moeder naast die van seksuele partners. Voor de partner kan het een vreemd idee zijn te vrijen met een moeder. De moeder kan door de hele dag al met de baby bezig te zijn, het gevoel hebben wel genoeg geknuffeld te hebben en aangeraakt te zijn. Zij kan er moeite mee hebben zichzelf te zien als moeder en als minnares. Na verloop van tijd zal het eenvoudiger worden beide rollen in zichzelf te verenigen. Veel vrouwen merken dat dit proces makkelijker verloopt als zij er met hun partner over kunnen praten. Ook voor de partner is het belangrijk om zijn gevoelens te uiten. Onuitgesproken gevoelens, problemen, twijfels, kunnen tot misverstanden leiden. Dit soort misverstanden kan het herstel van een gezonde seksuele relatie in de weg staan.

Zorg voor de baby

De seksuele beleving wordt naast de verandering in rollen ook beïnvloed door vermoeidheid van de moeder na de inspanning van een zwangerschap en een baring en door het moeder zijn van een jonge baby. Veel vrouwen voelen een verminderde behoefte aan actieve seksualiteit, maar wel een verhoogde behoefte aan nabijheid en tederheid. Andere vrouwen merken juist dat zij na de bevalling meer zin in seks hebben.

Hormonen

De verandering in de hormoonhuishouding na de bevalling en tijdens de periode van borstvoeding veroorzaakt ook veranderingen in de beleving van de seksualiteit. Tijdens de periode van borstvoeding geven is de afgifte van het hormoon oestrogeen laag. Dit kan vaginale droogte veroorzaken, waardoor gemeenschap pijnlijk kan zijn. Veel vrouwen merken dat het litteken van een uitscheuring of een knip nog lange tijd na de uiterlijke genezing pijn bij het vrijen kan veroorzaken. Voor deze problemen kan het gebruik van een glijmiddel een oplossing zijn.

Borsten

De rol van de borsten kan in deze periode een extra bron van verwarring zijn. Het hormoon oxytocine zorgt voor het samentrekken van de baarmoeder tijdens de baring en bij een orgasme. Het zorgt ook voor het toeschieten van de melk. Als tijdens het vrijen de borsten worden geliefkoosd of als de vrouw een orgasme heeft, kan spontaan de melk beginnen te stromen. Voor sommige paren kan dit een bron van extra vermaak zijn, maar voor anderen een bron van schaamte of ongemak. Dit kan remmend werken op de seksuele beleving. Sommige moeders of hun partners zullen merken dat zij een zekere schroom hebben om de borsten nu bij het liefdesspel te betrekken. Dit komt door de gevoelde verwarring tussen de moederrol en de rol van seksueel partner. Soms kunnen ook tijdens het voeden gevoelens ontstaan die een vrouw aan seksuele opwinding doen denken. Voor veel vrouwen is dit een onacceptabele gedachte, waardoor zij liever gedurende de borstvoeding periode de borsten niet in relatie brengen met seksualiteit.

Maatschappij

Vrouwen kunnen zich onzeker voelen over hun uiterlijk als zij borstvoeding geven. In de westerse samenleving ligt er een grote nadruk op het belang van het uiterlijk voor het gevoel van eigenwaarde. De media en de modewereld scheppen een ideaalbeeld van een zeer jeugdig, zeer slank en gespierd lichaam met volle, maar toch meisjesachtige, stevige borsten. Tijdens de zwangerschap verandert het figuur en tijdens de borstvoeding periode zijn de borsten anders van vorm en grootte. Na de bevalling is de buik een tijdlang niet langer strak en glad en na de eerste maanden van borstvoeden worden de borsten zachter en vaak wat slapper. Moeders kunnen daardoor bang zijn dat zij voor hun partner niet meer aantrekkelijk zijn.

Veranderd zelfbewustzijn

Aan de andere kant kunnen vrouwen zich ook realiseren dat zwangerschap, bevalling en borstvoeding hen in een volgende fase van hun leven brengt. Hun lichaam is in de meest vrouwelijke en functionele staat. Veel partners blijken, soms tot hun eigen verrassing, deze lichaamsvorm extra aantrekkelijk te vinden. Het aanvaarden van de verandering van hun lichaam als een positieve zaak, zal het omgaan met de verandering van levensfase soepeler laten verlopen. Het kan dan een nieuwe bron van trots op het eigen kunnen en het eigen lichaam zijn voor de vrouw.

Vruchtbaarheid

tumblr_n3fncxAERX1sfkq0go1_500

Vruchtbaarheidsgodinnen

Inleiding

Borstvoeding geven is een onderdeel van de vrouwelijke vruchtbaarheidscyclus. Deze cyclus bestaat uit eisprong, bevruchting, zwangerschap, baring en borstvoeding. Na de periode van volledige borstvoeding gaat het lichaam geleidelijk terug naar de staat waarin een eisprong (ovulatie) kan optreden en de cyclus weer begint. Rond de ovulatie begint de baarmoeder zich voor te bereiden op het opnemen van een bevrucht eitje. Het baarmoeder slijmvlies groeit en wordt dikker. Er komen flinke plooien in, waarin een eitje zich goed kan hechten. Als het eitje dat tijdens de ovulatie rijpte en losliet niet wordt bevrucht, volgt een menstruatie. De voorbereidingen voor de bevruchting worden dan weer afgebroken. Het slijmvlies krimpt weer en de restanten worden uitgescheiden in de vorm van de menstruatie. De baarmoeder blijft dan schoon en opgeruimd achter voor de volgende ovulatie. Meestal wordt de terugkeer van de vruchtbaarheid na een bevalling voorafgegaan door een menstruatie, maar de eerste ovulatie kan ook direct aansluiten op de periode van borstvoeding geven.

De vrouwelijke cyclus wordt begeleid en gestuurd door hormonen, elke fase zijn eigen hormonenmix. Deze hormonen werken elkaar vaak tegen. Het hormoon prolactine is verantwoordelijk voor de aanmaak van melk en dus voor het onderhouden van de borstvoeding. Het verhindert de terugkeer van de vruchtbaarheid. Dit blijft meestal zo zolang de vrouw volledig borstvoeding geeft. De werking van prolactine tegen hernieuwde vruchtbaarheid is het sterkst wanneer de voedingen niet meer dan vier uur uit elkaar liggen en er ook ’s nachts wordt gevoed. Nabijheid van moeder en kind gedurende het grootste deel van het etmaal versterkt de rol van prolactine nog meer. Wanneer de voedingen meer uit elkaar komen, als de nachtvoedingen vervallen of als er voedingen door ander voedsel worden vervangen, zal de vruchtbaarheid vroeger of later weer terugkeren. De invloed van het hormoon prolactine neemt af en van oestrogeen neemt toe. Dit zorgt voor de terugkeer van de vruchtbaarheid. Veel vrouwen merken dat zij een soort waarschuwingsbloeding krijgen, die nog niet helemaal een echte menstruatie is. Anderen ervaren wat menstruatieachtige kramp in de baarmoeder. Veel vrouwen rapporteren ook dat hun kind bezwaar maakt tegen het drinken aan de borst. Dit is een veel voorkomend verschijnsel in de dagen vlak voor de menstruatie. De melk smaakt dan vaak wat zouter doordat ze wat geconcentreerder is. De melk is geconcentreerder doordat de productie tijdelijk wat terugloopt. Dit wordt veroorzaakt door het hormoon oestrogeen. Als de menstruatie doorbreekt, zullen de productie en de smaak weer normaal worden. Doorgaan met borstvoeding geven en wat vaker aanleggen tijdens deze dagen zal het terugkomen van de normale melkproductie vergemakkelijken.

De invloed van borstvoeding op de vruchtbaarheid

In grote delen van de wereld is het geven van borstvoeding de meest gebruikte en ook de betrouwbaarste methode om de tijd tussen kinderen te spreiden. De vruchtbaarheid keert vaak pas na twee jaar terug. Meer tijd tussen opeenvolgende zwangerschappen is beter voor de gezondheid van de moeder. Het geeft haar lichaam de tijd om na de zwangerschap weer goed op krachten te komen. Het feit dat zij in de tussentijd ook nauwelijks menstrueert draagt bij aan het voorkomen van ijzertekort en daardoor bloedarmoede. In onze samenleving worden vrouwen meestal veel eerder na een bevalling weer vruchtbaar. Borstvoeding als middel voor gezinsplanning wordt daarom vaak als minder betrouwbaar gezien. De oorzaak voor de snellere terugkeer van de vruchtbaarheid ligt voor een groot deel in de manier van borstvoeding geven. Een andere belangrijke factor is de rijkere voeding met veel eiwitten.

De manier van borstvoeding geven die een aantoonbaar remmende werking heeft op de terugkeer van de vruchtbaarheid is een natuurlijke manier van moederen, waarbij moeder en kind zoveel mogelijk dicht bij elkaar zijn en de baby volledig op verzoek wordt gevoed. Dit betekent dat het kind toegang heeft tot de borst bij het kleinste signaal dat hij dat zou willen of nodig hebben, waarbij niet op huilen wordt gewacht. De dichte nabijheid en vaak voeden beginnen direct na de geboorte van het kind en het duurt tot het kind zelf geleidelijk aan steeds meer en steeds verder van zijn moeder weg gaat. De baby wordt in een draagdoek gedragen of slaapt dichtbij zijn moeder in de buurt. ’s Nachts slaapt de baby bij de moeder in bed of in een bedje direct naast het bed van de moeder. De moeder leert door dit voortdurende en nauwe contact heel goed de ongesproken taal van haar kind begrijpen en kan er direct op reageren. De baby hoeft niet te wachten als hij honger of dorst heeft of moe wordt. De moeder hoeft zich geen zorgen te maken of haar kind wel rustig slaapt, veilig is en zich niet eenzaam of verdrietig voelt. De dichte lichamelijke nabijheid en het vaak voeden zorgen voor veel prolactine bij de moeder en daardoor een ruime melkproductie en een goed groeiend en zo gezond mogelijk kind. Veel bij zijn moeder zijn, weten dat zij er altijd is en altijd direct krijgen wat hij nodig heeft, leggen bij een kind een goede basis voor een gezonde en evenwichtige emotionele ontwikkeling. Voor de moeder resulteert de hoge hoeveelheid prolactine in het langer uitblijven van de menstruatie en de vruchtbaarheid. Haar lichaam kan zo nieuwe reserves opbouwen voor een volgende zwangerschap. Onderzoek heeft ook aangetoond dat het verminderen van het aantal keren dat een vrouw in haar leven menstrueert de kans op bepaalde vormen van borstkanker en kanker aan de inwendige voortplantingsorganen vermindert.

De meeste kinderen krijgen rond de helft van het eerste halve levensjaar behoefte aan andere voeding naast borstvoeding. In de loop van de tweede helft van het eerste levensjaar beginnen de meeste kinderen wat meer vaste voeding te eten. Borstvoeding en veel bij mama zijn blijven in die tijd en tot ver in of voorbij het tweede levensjaar belangrijk. Moedermelk blijft een waardevolle melkvoeding met een hoge voedingswaarde in de hele baby en peutertijd. Het drinken aan de borst blijft in die tijd naast een goede voedingsbron ook een veilige haven en een bron van troost voor de opgroeiende peuter die de wereld ontdekt.

De terugkeer van de menstruatie en de vruchtbaarheid

Vroeg of laat zal ook bij de moeder die volop borstvoeding geeft de menstruatie terugkeren. Vaak wordt dit voorafgegaan door wat vloeien of een heel lichte bloeding. Soms door een periode van menstruatieachtige krampen. Dit kan worden gezien als waarschuwing dat de vruchtbaarheid terugkeert. In het begin kan de cyclus nog onregelmatig zijn. Als het kind bijvoorbeeld ziek wordt en vaker gaat drinken, kan de menstruatie ook weer een maand uitblijven. Door de hormoonveranderingen kunnen de borsten net voor een menstruatie gespannen en gevoelig zijn. De hoeveelheid melk kan wat teruglopen en anders smaken, waardoor de baby wat onrustiger drinkt of een enkele keer de borst kan weigeren.

Bij ongeveer een op elke vijf of zes moeders vindt er een ovulatie (eisprong) plaats voor de eerste menstruatie. Onderzoek toonde aan dat de kans om dan gelijk al zwanger te worden slechts 6% is. Aan de andere kant kan het ook gebeuren dat er tussen de eerste en tweede menstruatie geen eisprong was. Maar al met al betekent de terugkeer van de menstruatie wel dat de vruchtbaarheid ook terug is of snel zal zijn. Ouders die op dat moment geen nieuwe zwangerschap wensen, zullen dan dus op andere manieren van anticonceptie moeten overgaan.

Borstvoeding en anticonceptie

Borstvoeding beïnvloedt de vruchtbaarheid. Hoe sterk die beïnvloeding is, is afhankelijk van de allerlei factoren. Een vrouw die op een natuurlijke manier borstvoeding geeft, heeft een kans van 1% dat zij in de eerste zes maanden voor de eerste menstruatie zwanger zal worden. Na die zes maanden kan het paar kiezen voor de aanwijzingen voor natuurlijke familieplanning om de kans op zwangerschap zo klein te houden. Ook ander manieren voor het uitstellen of voorkomen van een volgende zwangerschap zijn mogelijk tijdens de periode dat de moeder een kind aan de borst heeft.

LAM – lactatie amenorroe methode

Het drinken aan de borst stimuleert de aanmaak van prolactine en oxitocine en remt de aanmaak van hormonen (GnRH) die voor de ovulatie zorgen. Als na verloop van tijd het kind minder vaak, minder lang of met grotere tussenpozen gaat drinken, zal GnRH weer meer kans krijgen en zal de ovulatie weer terugkomen. De betrouwbaarheid van het uitblijven van de vruchtbaarheid door het geven van borstvoeding wordt voornamelijk door drie factoren bepaald. Als eerste is het belangrijk dat de moeder volledig borstvoeding geeft. Als tweede dat er vanaf twee weken na het einde van de kraamzuivering geen bloedverlies is opgetreden en als derde is de hoogste betrouwbaarheid beperkt tot de eerste zes maanden na de geboorte van het kind. Uitsluitend borstvoeding geven betekent dat het kind behalve de melk van zijn moeder niets anders krijgt, ook geen water. Uit onderzoek is gebleken dat de betrouwbaarheid minder wordt als de baby niet direct aan de borst drinkt, maar de melk afgekolfd krijgt. In de praktijk blijkt dat naarmate moeder en kind meer in elkaars nabijheid zijn, de betrouwbaarheid van de LAM methode over het algemeen toe neemt.

het condoom

Er zijn condooms voor mannen en condooms voor vrouwen. Het gebruik van het condoom heeft geen enkel effect op de borstvoeding of omgekeerd. Het is redelijk betrouwbaar middel, mits juist gebruikt. Het gebruik van een zaaddodend middel verhoogt de betrouwbaarheid. Het vrouwencondoom moet goed aangemeten worden. Na de bevalling kunnen de maten en verhoudingen in de vagina en rond de baarmoedermond veranderd zijn, dus het vrouwencondoom van voor de zwangerschap past mogelijk niet meer goed.

het spiraaltje (IUD)

Een koperspiraaltje heeft geen invloed op de borstvoeding. Er zijn aanwijzingen dat het geven van borstvoeding het gebruik van een spiraaltje minder veilig maakt. Zo zou er een 10 keer zo groot risico zijn op baarmoeder perforatie en afstoting. Mogelijk is dit een reactie (samentrekken van de baarmoeder) op het vrijkomen van oxytocine tijdens het voeden van een kind. Er zijn ook spiraaltjes die hormonen afgeven om de werking te ondersteuning. De meningen over de veiligheid voor het kind of de melkproductie zijn verdeeld. Over het algemeen gaat men ervan uit dat de hormonen alleen plaatselijk vrijkomen en werken en dat er slechts weinig van in de bloedbaan komt. Zeker wanneer het pas wordt geplaatst als de borstvoeding goed is gestabiliseerd is het niet te verwachten dat er een negatieve invloed op de melkproductie zal zijn.

hormonale anticonceptie

Een kleine hoeveelheid van de hormonen van de anticonceptiepil komen in de melk en de baby terecht. Waarschijnlijk kan dit voor de baby geen kwaad. De hormonen in orale anticonceptie kunnen een remmende werking hebben op de melkproductie en kunnen de samenstelling van de melk licht wijzigen. Dit is vooral het geval als de pil al kort na de bevalling wordt genomen, voor de melkproductie goed is zeker gesteld. Voor de borstvoeding is het het veiligst om zeker niet voor zes weken na de bevalling, maar liever pas na enkele maanden te beginnen. Zware combinatiepillen (met oestrogeen en progesteron) kunnen ook na de eerste maanden een negatief effect op de melkproductie hebben. Een minipil met enkel progesteron is veiliger voor de melkproductie, maar moet zeer zorgvuldig worden genomen om veilig te zijn.

Hormonale anticonceptie kan ook de vorm hebben van een onderhuids implantaat. Bij deze methode is er sprake van een vrij constante, lage afgifte van progesteron. Door de lage hoeveelheid progesteron zijn onderhuidse implantaten iets veiliger bij borstvoeding dan de geslikte varianten.

De terugkeer van de vruchtbaarheid in enkele culturen

Bij de Afrikaanse !Kung stam drinken baby’s en peuters ongeveer elk kwartier twee minuten. Deze moeders worden gemiddeld na ongeveer 35 maanden weer zwanger.

Bij Nederlandse moeders keert de vruchtbaarheid meestal veel sneller na de geboorte weer terug. Er zijn niet veel Nederlandse moeders die zo lang en zo vaak de borst geven als veel van bijvoorbeeld hun Afrikaanse plattelands collega’s. Na enkele maanden gaan veel moeders weer werken en worden enkele voedingen per dag gekolfd. Een flink aantal kinderen krijgt ook al ver voor de 6 maanden andere melk of vaste voeding aangeboden. peilingmelkvoeding2015 Bovendien is hier het voedingspatroon veel rijker door de grote hoeveelheid eiwitten en vaak ook vetten in het dagelijkse menu. Veel vrouwen zijn dan al binnen het eerste half jaar weer voor het eerst ongesteld. Bij westerse vrouwen die ecologisch borstvoeding geven keert de vruchtbaarheid gemiddeld tussen 12 en 16 maanden weer terug.

In Rwanda (Midden Afrika) werden volgens een onderzoek geen voorbehoedmiddelen gebruikt, terwijl er ook geen taboe rustte op gemeenschap na de bevalling. Bij de vrouwen die kunstvoeding gaven maakte het niet uit of zij in de stad of op het platteland woonden; beide waren even snel weer vruchtbaar. Bij vrouwen die borstvoeding gaven lag dat anders. In de stad wonende moeders lieten hun kind al snel incidenteel onder de hoede van een ander achter en 75% van hen werd tussen zes en vijftien maanden weer zwanger. De plattelandsvrouwen hielden hun kind altijd bij zich en 75% van hen werd pas tussen 24 en 29 maanden weer zwanger.