|
 | Spruw bij moeder en kind |  |
| Wat is spruw
Spruw is een schimmelinfectie, die wordt veroorzaakt door Candida Albicans. Candida is een normaal in de darmflora aanwezig eencellig organisme, een gist. Onder voor deze gist gunstige omstandigheden kan er een gedaanteverwisseling optreden en wordt de gist een schimmel. In de darm kan de schimmel dan problemen als gasvorming en diarree veroorzaken.
De schimmel kan ook de darm verlaten en andere lichaamsdelen besmetten. Men schat dat ongeveer de helft van de vrouwen in de vruchtbare jaren een latente of actieve schimmelinfectie in de vagina heeft. Tijdens de baring wordt de baby besmet en hij kan de candida besmetting in zijn mondje ontwikkelen, waar het spruw heet. Het kan zich ook verspreiden naar het luiergebied. De baby kan tijdens het drinken aan de borst zijn moeder besmetten aan de tepel en/of in de borst.
| |
| Symptomen
Bij de baby:
Witte, kwark-achtige uitslag in de mond, die zich niet of moeilijk laat wegvegen. Na wegvegen blijft een vurig rode, kringvormige uitslag over. Het slijmvlies aan de binnenkant van de lippen of de lippen zelf kunnen en wittige of parelmoerachtige glans hebben.
|  | | De baby met spruw in de mond kan jeuk of pijn hebben tijdens het drinken en daardoor vaak loslaten en/of beginnen te huilen. Een klikkend geluid tijdens het drinken wijst op pijn of jeuk aan het gehemelte en kan ook een symptoom van spruw zijn. Spruw kan ook aanwezig zijn zonder met het oog zichtbare symptomen in de mond. In het luiergebied kan ook een vurig rode kringvormige uitslag te zien zijn. Spruw kan gepaard gaan met winderigheid en krampen, onrustig gedrag en eventueel verminderde gewichtstoename. | Bij de moeder:
Spruw op de tepel begint meestal met steeds ernstiger worden jeuk, die overgaat in branderige en/of scherpe pijn. De tepel en tepelhof kunnen er glanzend, parelmoerachtig uitzien en/of wittig-schilferig.
|  | | De huid is dun en kwetsbaar en er ontstaan makkelijk kloofjes die niet gerelateerd zijn aan de manier van aanleggen of het drinken van de baby. Spruw in de borst kenmerkt zich door scherpe, stekende en/of brandende pijn, vaak vanuit de tepel uitstralend naar binnen. De pijn begint tijdens de voeding en kan nog enige tijd daarna aanhouden. |
| |
| Factoren bij besmetting
De meest voorkomende besmettingsroute voor spruw in de zuigelingentijd en bij de voedende moeder is door besmetting van de baby tijdens de baring. De baby besmet dan op zijn beurt de moeder tijdens het drinken aan de borst. Moeders kunnen zichzelf besmetten als zij ook een schimmelinfectie elders in of aan het lichaam hebben (vaginale schimmelinfectie, voetschimmel, e.d.). Andere gezinsleden met een schimmelinfectie met of zonder zichtbare symptomen en de dagopvang van de baby kunnen andere bronnen van besmetting zijn.
Een latente besmetting zal vooral actief worden in perioden van verminderde weerstand, stress en oververmoeidheid, na of tijdens antibioticagebruik en eventueel als symptoom van koemelkovergevoeligheid of problemen bij de suikerhuishouding (diabetes of hypoglycemie).
| |
| Preventie
Vrouwen die een actieve vaginale schimmelinfectie hebben tijdens de zwangerschap kunnen zich daarvoor laten behandelen. Vrouwen die weten dat ze candida drager zijn kunnen overwegen om laat in de zwangerschap een preventieve behandeling te ondergaan.
Er bestaat een sterke relatie tussen antibioticagebruik en het actief worden van een candidabesmetting. Antibiotica tijdens de borstvoedingperiode zou daarom zo mogelijk moeten worden vermeden. Als toch een antibioticum nodig is, kan er voor worden gekozen om een preventieve systemische candidabehandeling te starten gelijk met het antibioticum. Het gebruik van pre- of probiotica kan hier ondersteunend werken.
Bij een bestaande candida besmetting is het belangrijk om her- of kruisbesmetting te voorkomen door hygiënisch te werk te gaan bij het voeden en verluieren en eigen toilet bezoek. Handen wassen met zeep, maar genitaliën en borsten juist niet met zeep. Zeep tast de zuurgraad van de huid aan en kan daardoor juist een een geliefde plaats voor schimmels maken van die kwetsbare lichaamsdelen. Wanneer andere gezinsleden schimmelinfecties hebben, moet ook daar een goede hygiëne in acht worden genomen.
Ondergoed (slips en [voedings-]beha) moet dagelijks worden gewassen op minimaal 60 graden, maar liever op 90. Washandjes, handdoeken, zoogcompressen en spuug doekjes na 1 keer gebruiken in de was doen of wegwerpvarianten gebruiken. Zoogcompressen bij elke voeding verschonen. Alles wat de baby in het mondje krijgt (speen, fopspeen, rammelaar, bijtring, ...) moet dagelijks worden gesteriliseerd (uitkoken, vaatwasser of [magnetron-]sterilisator) en door de dag heen regelmatig worden afgewassen in heet sop. Ditzelfde geldt voor alles wat met de tepels of met moedermelk in aanraking komt, zoals borstschelpen, tepelhoedjes en kolven.
In de dagopvang van de baby (kinderdagverblijf, crèche, oppas- of onthaalmoeder, ...) moet eveneens goed op hygiëne worden gelet. Speeltjes mogen alleen door het kind zelf worden gehanteerd en zeer zeker moeten speeltjes niet door meerdere kinderen in het mondje worden gestopt.
Voor mensen die erg gevoelig zijn voor schimmelinfecties kan het nodig zijn om ook dieet maatregelen te nemen. Te vermijden zijn enkelvoudige suikers (suiker, honing, e.d.), gisten en schimmels (bier, gistbrood, schimmelkaas), alcohol en melkproducten.
| |
| Behandeling medicinaal; uitwendig
De meeste artsen zullen bij spruw nystatine of miconazol voorschrijven. Van beide is er een orale toepassingsvorm voor in de mond van de baby en een uitwendige toepassingsvorm voor op de borsten. Gebruik zowel de orale als de uitwendige vorm na elke voeding of minimaal 8 keer per etmaal. Breng het middel zeer dun aan. Verdeel de aangegeven dosis (meestal 4 keer per etmaal) in kleinere porties om met dezelfde hoeveelheid vaker te behandelen. Schimmels vermeerderen zich zeer snel, wat met 4 behandelingen per etmaal niet kan worden bijgehouden. Nystatine is vaak minder goed werkzaam omdat de schimmel resistent wordt. Miconazol kan ernstige allergische reacties oproepen, die sterke overeenkomst vertonen met spruw symptomen.
Een minder vaak gebruikt middel is Gentiaan Violet (Methylrosanilide). Dit is een paarse inkt met een sterke anti-bacteriële en anti-schimmel werking. Het middel is in onbruik geraakt, maar werkt zeer goed bij de meeste gevallen van spruw. Het moet zeer zorgvuldig worden toegepast, maar is dan een veilig middel zonder bijwerkingen. Omdat het ook sterk antibacterieel werkt, is het ook zeer geschikt voor de behandeling van tepels waarde spruw bij een bacteriële infectie is gekomen of waarbij de spruwplaats ook een bacteriële infectie heeft opgelopen.
Gentiaan Violet (GV) is in droge toestand een groenig, metaalachtig glinsterend poeder. Opgelost in alcohol wordt het diep violet. Naarmate verder opgelost in water of alcohol wordt het een lichter violet. Het is een sterk kleurende stof, zelfs tot in grote verdunningen.
 | Voor gebruik bij spruw in de mond en op de borst wordt een 0,5 - 1% oplossing in water gebruikt. Voor de voeding wordt het mondje (binnenkant wangen, bodem, tong, kaakranden en gehemelte) van de baby ''beschilderd''. |
Dit gaat het best met een gaasje of wattenstaafje gedoopt in de GV oplossing. Als opnieuw gedoopt moet worden een schoon gaasje of staafje nemen. Direct daarna wordt de baby aangelegd, waardoor ook de borst wordt behandeld.Eventueel na de voeding de borsten nog iets bijwerken. 3-5 dagen 1 maal daags herhalen. Eventueel na een week een herhaalde behandeling. Herhalen zal meestal niet nodig zijn. Voor een volledige behandeling is over het algemeen 5-10ml 1% oplossing voldoende.
| |
| Behandeling medicinaal; inwendig
Uitwendige toepassingen werken onvoldoende in op candida die in het lichaam zit, bijvoorbeeld in de melkgangen in de borst. Behandeling met een systemisch middel is dan aangewezen. In de praktijk blijkt fluconazol het beste te werken.Begin met een openingsdosis van 400 mg, vanaf de volgende dag 100 mg, 2 maal per dag gedurende minstens 2 weken. Het duurt enige dagen voor fluconazol effect te zien geeft. Het is een fungistatisch middel, wat wil zeggen dat het de schimmel niet doodt, maar de vermeerdering tegen gaat.
Ondersteunende maatregelen
Hygiëne
Ondergoed (slips en [voedings-]beha) moet dagelijks worden gewassen op minimaal 60 graden, maar liever op 90. Washandjes, handdoeken, zoogcompressen en spuugdoekjes na 1 keer gebruiken in de was doen of wegwerpvarianten gebruiken. Zoogcompressen bij elke voeding verschonen. Alles wat de baby in het mondje krijgt (speen, fopspeen, rammelaar, bijtring, ...) moet dagelijks worden gesteriliseerd (uitkoken, vaatwasser of [magnetron-]sterilisator) en door de dag heen regelmatig worden afgewassen in heet sop. Ditzelfde geldt voor alles wat met de tepels of met moedermelk in aanraking komt, zoals borstschelpen, tepelhoedjes en kolven.
Dieet
Voor mensen die gevoelig zijn voor schimmelinfecties kan het nodig zijn om ook dieet maatregelen te nemen. Te vermijden zijn enkelvoudige suikers (suiker, honing, zoet fruit, e.d.), gisten en schimmels (bier, gistbrood, schimmelkaas), alcohol en melkproducten.
Huismiddelen
Om de omgeving voor schimmels onaantrekkelijk te maken kan deze zuurder worden gemaakt. De plaatsen waar schimmelinfecties zitten, kunnen worden gespoeld of schoongemaakt met een watje of gaasje dat is gedrenkt in een zure oplossing, bijvoorbeeld een eetlepel azijn, citroensap of wei in een beker water.
In plaats van Gentiaan Violet wordt ook wel onverdund en ongezoet bessensap, van zwarte bessen of cranberry's, gebruikt. De resultaten lijken hiermee goed te zijn.
Grapefruitzaadextract (capsules) lijken goed te werken bij het verhogen van de weerstand tegen herhaalde schimmelinfecties en bij de behandeling.
Op het internet:
Carcinogeniteit van Gentiaan Violet
Fluconazol
candida algemeen
| |
|
| |
|
|
|
 | Nieuwsflits |  |
| je dagelijkse portie borstvoeding wetenschap
| Moeder-tot-moeder hulp werkt
Peer-counseling, het begeleiden van mensen door mensen uit hun eigen sociale groep, blijkt een zeer effectieve manier van borstvoedingbegeleiding te zijn. Chapman et al analyseerden de onderzoeken uit 26 verschillende wetenschappelijke vaktijdschriften over dit onderwerp. Dat leverde een overweldigende hoeveelheid bewijs dat peercounseling (moeder-tot-moeder begeleiding, zoals dat in Nederland wordt geboden door Borstvoedingorganisatie LLL en door Vereniging Borstvoeding Natuurlijk) leidt tot meer en meer exclusief en langer borstvoeding. Ook werd gevonden dat er een daling was het vóórkomen van diarree bij zuigingen en van langer uitblijvende vruchtbaarheid. De onderzoekers bevelen daarom aan om deze organisaties op te nemen in nationale borstvoeding promotie campagnes en gezondheidsprogramma's voor moeders en kinderen.
Chapman DJ, Morel K, Anderson AK, Damio G, Pérez-Escamilla R: Review: Breastfeeding Peer Counseling: From Efficacy Through Scale-Up. J Hum Lact August 2010 vol. 26 no. 3 314-326
| Lees alle Nieuwsflitsen in het Nieuwsflits Archief
|
| |
| Eerste hulp bij borstvoeding | |
|
| |
| Spreker over borstvoeding | |
| Gonneke van Veldhuizen-Staas, IBCLC is een gewaardeerd, enthousiast en kundig spreker voor symposia, congressen en evenementen. Tot de mogelijkheden behoren presentaties, voordrachten en lezingen over een diversiteit van onderwerpen binnen het vakgebied lactatie en de begeleiding bij borstvoeding voor symposia en congressen; workshops en masterclasses voor congressen en evenementen. Zie voor mogelijkheden, evaluaties en voorbeelden Eurolac Educatieve Programma's
| |
| Netwerken | |
|
| |
| Algemene informatie | |
| | Eurolac.net is de online poot van Eurolac Lactatiekunde. Eurolac Lactatiekunde omvat een praktijk voor persoonlijke, telefonische en email consultatie; een educatief centrum voor het ontwikkelen en aanbieden van cursussen en andere educatieve en informatie activiteiten voor zorgverleners en ouders en een webwinkel voor hulp- en ondersteuningsmiddelen bij borstvoeding. Meer informatie over de site en over Eurolac Lactatiekunde vindt u in Colofon en Contact en bij Disclaimer. De gehele inhoud van Eurolac.net is copyright beschermd. | | |
| |
| Hersenspinsels | |
|  
Lees mijn blog en weet waar mijn gedachten heen gaan als je ze even niet in de gaten houdt.
| |
| Andere Eurolac initiatieven | |
|
Alles over eten voor kinderen naast en na borstvoeding Professioneel luisterend oor voor problemen in gezinnen
| |
| Samenwerking | |
|
| |
| Agenda kort | |
| voor uitgebreide info zie agenda
| | | datum
| | activiteit
| | | | | | 15-09-10 | | Kwaliteitszorg Borstvoeding
| | 26-09-10 | | Ontmoetingsdag A&K
| | 29-09-10 | | Kwaliteitszorg Borstvoeding | | | | | | 02-10-10 | | Ontmoetingsdag WBW | | 05-10-10 | | Borstvoedingcongres SBO
| | 21/23-10-10 | | Borstvoedingcongres VELB
| | 12-10-10 | | lesdag lactatiekunde Gent
| | 25-10-10 | | lesdag lactatiekunde Hasselt | | 26-10-10 | | lesdag lactatiekunde Gent | | | | | | 4-11-10 | | Kwaliteitszorg Borstvoeding | | 5-11-10 | | Kwaliteitszorg Borstvoeding | | 8-11-10 | | Kwaliteitszorg Borstvoeding | | 12-11-10 | | Kwaliteitszorg Borstvoeding | | 16-11-10 | | lesdag lactatiekunde Hasselt | | 22-11-10 | | lesdag lactatiekunde Gent | | 29-11-10 | | lesdag lactatiekunde Hasselt |
| |
|
