geschreven door Gonneke van Veldhuizen-Staas, lactatiekundige IBCLC en Stefan Kleintjes, kinderdiëtist. Tevens gepubliceerd op Borstvoeding.com

Gentiaan Violet is een paarse inkt met een sterke schimmel- en bacteriedodende werking. Een beetje ouderwets middel volgens sommigen, maar het is effectief en goedkoop. Effectiever dan schimmelwerende middelen. Met Gentiaan Violet bestrijd je spruw als je borstvoeding geeft. Zowel bij jezelf, je kind als bij je partner. Spruw wordt veroorzaakt door de schimmel Candida Albicans. We leggen hier uit hoe je Gentiaan Violet gebruikt en we vertellen je ook welke oplossing je gebruikt én waar je het koopt.

Bijsluiter voor Eurolac producten met Gentiaan Violet

om dit bestand te lezen is een PDF lezer nodig. Download gratis FreeFoxit Reader hier.

• Gentiaan Violet
• Spruw of Candida-infectie en de pijn
• Verdunning niet geschikt voor behandeling van spruw (receptplichtig)
• Verdunning wel geschikt voor behandeling van spruw (niet-receptplichtig)
• Behandeling met Gentiaan Violet: gebruiksaanwijzing (ook spruwbilletjes)
• Wat moet je doen naast de behandeling met Gentiaan Violet (spenen, speelgoed, kleren e.d.)
• Je partner ook behandelen
• Soms helpt het niet
• Bezwaren
• Meedoen aan het onderzoek?
• Gentiaan Violet bestellen bij Eurolac
• Lees ook
• Literatuur

Gentiaan Violet is een paarse inkt, een effectief middel ter bestrijding van schimmels en bacteriën die huidinfecties veroorzaken, bijvoorbeeld spruw in de mond van je baby, op je tepels en tepelhoven, vaginale schimmelinfecties en kalknagels of infecties met stafylokokken op beschadigde en broeierige huid.

De schimmel komt op de huid en in slijmvliezen voor bij iedereen, dus bij kinderen en bij volwassenen. Meestal is de huid geïnfecteerd en/of de slijmvliezen, zoals de binnenkant van de mond. Bij kinderen veroorzaakt deze schimmel soms witte plekjes in de mond of luieruitslag. Als je tepels geïnfecteerd zijn, kunnen ze flink pijn doen. En als de Candida-infectie naar binnen is gegaan, dus in de melkkanalen zit, dan kan je de pijn diep in je borst voelen.

De pijn die je voelt als gevolg van een Candida-infectie is over het algemeen anders dan de pijn die je voelt als je baby slecht is aangelegd.

Klachten bij de moeder

• Ernstig jeukende tepels
• Brandende pijn: dat kan zo voelen, maar een brandende pijn is niet altijd Candida.
• De pijn blijft vaak tijdens de hele voeding en vaak ook na het voeden. Pijn door bijvoorbeeld verkeerd aanleggen, is vaak hevig tijdens het aanleggen, maar trekt dan ook weer wat weg tijdens het voeden.
• De pijn kan uitstralen naar je oksel of je rug.
• Maar de pijn kan ook alleen 'op' de borst zitten, of alleen 'in' de borst zitten; meestal wordt het door moeders als 'scherp', 'schietend' of 'branderig' beschreven en zegt men dat het na de voeding het ergst is.
• Borstontsteking en tweezijdig niet genezende tepelkloven kunnen het gevolg zijn van een Candida-infectie.

Andere kenmerken van spruw

• Spruw kan er soms zomaar zijn. Je hebt pijnvrij gevoed en plotseling is het afgelopen. Maar let op, ook eczeem, een andere huidaandoening, een melkblaar kunnen 'plotselinge' pijn veroorzaken.
• Als je spruw hebt is het niet per definitie zo dat je tepel en tepelhof er anders uitziet dan normaal. Maar meestal is het wel wat rood, of soms parelmoer of schilferig, of juist glanzend.
• Had je net een antibioticakuur achter de rug, of kreeg je kindje een antibioticakuur? Dan is er een redelijke kans dat de pijn die je nu hebt, spruw is. De antibiotica verlaagt je weerstand, of die van je kind, en de Candida slaat toe en je hebt spruw.
• Het kan vrij ernstig zijn, kan jeuken, maar dat hoeft niet;

Klachten bij de baby

• Je baby drinkt onrustig, laat vaak los en heeft het niet naar zijn zin aan de borst.
• In zijn mondje kun je een parelmoerachtige glans zien, maar dat hoeft niet.
• Er kunnen, in zijn mondje, witte stipjes te zien zijn die niet weggeveegd kunnen worden, maar het hoeft niet.
• Luieruitslag en spruwbilletjes of smetplekjes elders op het lichaam.
• Rode en gesprongen lipjes die droog lijken.

Eén of meer van deze klachten samen kunnen op spruw wijzen, maar elk van deze klachten kan ook één of meerdere andere oorzaken hebben.

Spruw billetjes bij de baby

• Typerend is de vurige, rode uitslag, grillig gevormd met min of meer ronde plekken en duidelijk afgebakend met daarbuiten vaak ook kleinere plekjes als 'eilandjes voor de kust'.
• Of de billetjes zijn helemaal rood.
• De uitslag is pijnlijk en kan de huid beschadigen.

In de apotheek zal, als je daar komt met een recept voor Gentiaan Violet, deze verdunning (zie tabel) worden gemaakt. De apotheker zal niet een afwijkende sterkte maken (meer of minder verdund); het maakt niet uit voor welke toepassing het bedoeld is.

Apothekersverdunning van Gentiaan Violet

Deze verdunning die de apotheker voor je klaarmaakt is, het klinkt misschien gek, niet geschikt om spruw te behandelen bij borstvoeding. Je moet namelijk de Gentiaan Violet regelmatig op je tepels en tepelhof doen, in het mondje van je baby aanbrengen, en eventueel ook je partner moet zich ermee behandelen. De verdunning van de apotheek is hiervoor ongeschikt omdat het te veel alcohol bevat. De slijmvliezen van het mondje van je baby kunnen hier echt niet tegen. Maar ook voor je tepels is deze sterke alcoholoplossing niet geschikt omdat je huid er van uitdroogt, stuk gaat en vatbaar wordt voor kloven. Bovendien bevat deze oplossing te veel Gentiaan Violet, veel meer dan noodzakelijk is, namelijk meer dan 1%.

Een minder sterke oplossing van Gentiaan Violet met water als oplosmiddel en maximaal 0,5% alcohol, is wel geschikt voor behandeling van spruw bij borstvoeding. Het poeder wordt eerst opgelost in zeer weinig alcohol en vervolgens met water verdund tot een 1% oplossing. In deze verdunning is het veilig voor gebruik op je tepels en in het mondje van je baby. Je kunt deze oplossing ook gebruiken bij de behandeling van vaginale schimmels of schimmelnagels. Voor mensen met een zeer gevoelige huid kan verdunnen met gelijke delen water nodig zijn. De werking is dan iets minder.

Gentiaan Violet wordt geleverd in bruin glazen flesjes van 10ml met een gewone dop of een verstuiver. Gebruik de verstuiver niet in de mond van de baby. De damp inademen is mogelijk gevaarlijk.

• Neem elke keer een nieuw schoon wattenstaafje en dompel dat in het flesje met Gentiaan Violet. Breng hiermee de Gentiaan Violet gelijkmatig aan in de binnenkant van het mondje, de tong en de wangetjes.
• Leg de baby aan de borst. Op deze manier worden zowel het mondje van de baby als jouw tepel behandeld.
• Als na de voeding je baby een paars mondje heeft en jij twee paarse tepels, dan hoef je niets meer te doen. Maar als je aan één kant gevoed hebt, en dus maar één paarse tepel hebt, of als de Gentiaan Violet onvoldoende kleur op je tepels heeft achtergelaten, dan behandel je tepels alsnog met een schoon wattenstaafje met Gentiaan Violet of met de spray.
• Deze behandeling herhaal je één keer per dag, drie tot zeven dagen achter elkaar. Zonodig herhaal je de totale behandeling zeven dagen nadat je klaar was na de eerste behandeling; maar alleen als er nog uiterlijke symptomen bestaan van de spruw.

Vaak wordt de pijn al minder, enkele uren na de eerste behandeling. De derde dag is de pijn meestal helemaal weg. Als dat niet zo is, dan wordt de pijn waarschijnlijk niet veroorzaakt door een Candida Albicans. Voor de zekerheid kun je doorgaan met de behandeling tot zeven dagen, en als de pijn dan echt nog niet weg is, is er iets anders aan de hand.

De spruwbilletjes behandel je als volgt:

• Belangrijk is dat je de beschadigde plekken 'dichtplamuurt' met een zalf. Bijvoorbeeld met zinkzalf want dat sluit luchtdicht af, stilt de pijn en de jeuk en is schimmelonvriendelijk.
• De combinatie zalf met Gentiaan Violet is effectiever. Neem Gentiaan Violet 1% in water. Met de spray spuit je de billetjes in en na even drogen sluit je het af van de lucht met een vette zalf.
• Je kunt de billetjes ook insmeren met een kant-en-klare Gentiaan Violet-vette zalf

• Als je baby een speen, of spenen heeft, moet je die in de week van de behandeling dagelijks uitkoken en op een schone, droge plaats bewaren. Je kunt ze ook vijf minuten in een mengsel van Gentiaan Violet in twee delen water leggen. Let er op dat je kindje geen spenen van andere kindjes gebruikt, of andersom.

  Was je handen telkens voor en na het voeden en verschonen. Neem vaak een schone handdoek of gebruik tijdelijk papieren handdoeken of een keukenrol. Maak ook regelmatig de handjes van je kindje schoon. Je kunt hiervoor een washandje gebruiken dat je nat maakt met water waarin een scheut azijn zit.

  Handdoeken, ondergoed en andere kleren die je direct op je lijf draagt warm tot heet wassen, op minimaal 60 graden, of liever op 90 graden.

  
  
  

Als je baby een speen, of spenen heeft, moet je die in de week van de behandeling dagelijks uitkoken en op een schone, droge plaats bewaren. Je kunt ze ook vijf minuten in een mengsel van Gentiaan Violet in twee delen water leggen. Let er op dat je kindje geen spenen van andere kindjes gebruikt, of andersom.

Was je handen telkens voor en na het voeden en verschonen. Neem vaak een schone handdoek of gebruik tijdelijk papieren handdoeken of een keukenrol. Maak ook regelmatig de handjes van je kindje schoon. Je kunt hiervoor een washandje gebruiken dat je nat maakt met water waarin een scheut azijn zit.

Handdoeken, ondergoed en andere kleren die je direct op je lijf draagt warm tot heet wassen, op minimaal 60 graden, of liever op 90 graden.

Het is verstandig om ook je partner te behandelen met Gentiaan Violet. Tenminste..., het hangt er van af. Als je partner tijdens het vrijen aan je borsten zuigt, kan hij besmet worden en de volgende keer besmet hij je weer

Als je ook vaginale spruw hebt en je vrijt met je partner, dan treedt er telkens herbesmetting op van de Candida-infectie, via penis, mond of handen.

We raden je dus aan om, als je het vermoeden hebt dat je ook een vaginale besmetting hebt, ook daar de spruw te behandelen. In dat geval moet je partner dus ook zijn penis dagelijks gedurende zeven dagen behandelen. Behandeling van vaginale streek en penis gaan het eenvoudigst met de spray. Als de schimmelinfectie in de vagina zit, kun je een tampon vochtig maken, deze met de spray kleuren en zo inbrengen. Zeven dagen achter elkaar, één keer per dag een nieuwe, met Gentiaan Violet gekleurde tampon inbrengen. Haal de tampon er na enkele uren (maximaal een nacht) weer uit. De kuur niet toepassen als je ongesteld bent.

Als de infectie opnieuw terugkomt, kun je de gehele behandeling nog een keer over doen. Maar als de infectie nog weer een derde keer direct terugkomt, zoek dan opnieuw naar de oorzaak ervan. Dit kan dus je partner zijn. Maar het kan ook zo zijn dat jouw kindje de speen of spenen van een ander kindje gebruikt dat ook spruw heeft.

Maar misschien is je baby, of ben jij met de derde antibioticakuur bezig. Als dat zo is, weet je gelijk waar de spruw vandaan komt. Door het gebruik van antibiotica verzwakt de bacteriële weerstand omdat ook goede bacteriën gedood worden. Daardoor krijgt de Candida de kans om uit te breken.

Heel soms krijgen baby's die met Gentiaan Violet behandeld worden pijnlijke plekjes in hun mond. Dat kan een reden zijn dat ze de borst weigeren. Als je baby dus 'plotseling' de borst weigert, of als je baby gedurende de behandeling met Gentiaan Violet juist tijdens het voeden onrustig en prikkelbaar is, dan kun je beter stoppen met de behandeling. De pijnlijke plekken verdwijnen binnen 24 uur en je baby zal weer gaan drinken. Maar neem voor de zekerheid toch wel contact op met je lactatiekundige.

Er is naar Gentiaan Violet maar weinig onderzoek gedaan. Er is één oud onderzoek bekend waarbij kleine knaagdieren levenslang elke dag in alcohol opgeloste Gentiaan Violet in relatief grote hoeveelheden via de maag toegediend kregen.

Dit staat zo ver af van de samenstelling, toedieningsvorm en dosering van Gentiaan Violet die wij hier adviseren dat het niet relevant te noemen is.

Doe mee aan het onderzoek naar het gebruik van Gentiaan Violet.

Het candida protocol, Jack Newman

Behandeling van pijnlijke tepels en pijnlijke borsten, Jack Newman

The metabolism and mode of action of Gentian Violet. Docampo R., Moreno S.N., Rockefeller University, New York.

Een beschrijving waaruit blijkt dat Gentiaan Violet mogelijk carcinogeen is, maar niet bij uitwendig gebruik.

Candidiasis bij borstvoeding, advies voor apothekers. L.G.M. Mulder-Wildemors en M.M. Verduijn, Pharma Selecta 2004

Gonneke van Veldhuizen-Staas, IBCLC is een gewaardeerd, enthousiast en kundig spreker voor symposia, congressen en evenementen. Tot de mogelijkheden behoren presentaties, voordrachten en lezingen  over een diversiteit van onderwerpen binnen het vakgebied lactatie en de begeleiding bij borstvoeding voor symposia en congressen; workshops en masterclasses voor congressen en evenementen.

Zie voor mogelijkheden, evaluaties en voorbeelden Eurolac Educatieve Programma's

Lees mijn blog en weet waar mijn gedachten heen gaan als je ze even niet in de gaten houdt.

Alles over eten voor kinderen naast en na borstvoeding

Professioneel luisterend oor voor problemen in gezinnen